اگر تازه به دنیای جذاب بازیهای ویدئویی (Video Games) قدم گذاشتهاید، حتماً نامهایی مثل «گیم پس» یا «پلاس ظرفیتی» به گوشتان خورده است و شاید این اصطلاحات برایتان گیجکننده به نظر برسد. در گذشته برای بازی کردن مجبور بودیم برای خرید هر دیسک بازی، پولهای سنگینی پرداخت کنیم. اما امروز دنیا عوض شده است و پدیدهای به نام «سرویسهای اشتراکی» وارد میدان شده تا با کمترین هزینه، شما را به پادشاهی بازیها برساند.
در این راهنمای جامع، ابتدا الفبای این دنیای جدید را به زبان ساده یاد میگیریم و سپس فرمولهای عجیب بازار ایران و اکانتهای ظرفیتی را کالبدشکافی میکنیم تا سرتان کلاه نرود و بهترین انتخاب را داشته باشید.
اصل قضیه چیست؟ نتفلیکس و فیلیمو در دنیای بازیها
برای اینکه داستان را کاملاً ساده متوجه شوید، بیا یک مثال بومی بزنیم. در گذشته برای دیدن یک فیلم سینمایی مجبور بودید سیدی یا دیویدی آن را بخرید. اما امروز چه کار میکنید؟ یک اشتراک ماهانه در سایتهایی مثل «فیلیمو» یا «نماوا» (یا نتفلیکس در خارج از کشور) میخرید و به هزاران فیلم و سریال دسترسی پیدا میکنید.
در دنیای بازیهای ویدئویی هم دقیقاً همین اتفاق افتاده است! شما دیگر نیازی ندارید برای هر یک بازی، میلیونها تومان پول دیسک بدهید. کافی است اشتراک ماهانه یا سالانه این سرویسها را تهیه کنید تا منوی کنسول شما پر از صدها بازی بزرگ و کوچکِ آمادهی دانلود شود. تا زمانی که اشتراک شما فعال است، هر چقدر که بخواهید میتوانید بازی کنید.
در دنیای کنسولها، دو غول بزرگ این خدمات را ارائه میدهند که قوانین بازار ایران برای هر کدام کاملاً متفاوت است. بیا هر کدام را جداگانه کالبدشکافی کنیم:
۱. پلتفرم پلی استیشن پلاس (PlayStation Plus) و راز ظرفیتهای آن
سرویس شرکت سونی برای دارندگان کنسولهای پلی استیشن ۴ و ۵، «پلی استیشن پلاس» نام دارد. این سرویس سه مدل دارد: سطح اسنشیال (فقط برای بازی آنلاین)، سطح اکسترا (دارای آرشیو بزرگ بازیها) و سطح پرمیوم (بازیهای نوستالژیک قدیمی).
در بازار ایران، فروشگاهها یک اشتراک قانونی پلاس را میخرند و به دلیل قابلیت اشتراکگذاری سونی، آن را بین ۳ نفر تقسیم میکنند تا قیمت برای هر نفر یکسوم شود. به هر سهم یک «ظرفیت» میگویند:
- پلاس ظرفیت اول (فقط آفلاین): این مدل ارزانترین قیمت را دارد. فروشگاه اکانت را به شما میدهد، شما بازیهای پلاس را در صف دانلود میگذارید و به محض تمام شدن دانلود، باید اینترنت کنسول را برای همیشه قطع کنید. اگر دستگاه شما حتی برای یک ثانیه به اینترنت وصل شود، تمام بازیها قفل میشوند و گارانتی هم ندارد.
- پلاس ظرفیت دوم (کاملترین و محبوبترین): گرانترین و بهترین ظرفیت است. شما اکانت پلاس را روی کنسول خودتان فعال (Active) میکنید. حالا اشتراک پلاس روی کل دستگاه شما پخش میشود. میتوانید اکانت فروشگاه را رها کنید، وارد اکانت شخصی خودتان شوید، آنلاین یا آفلاین بازی کنید، امتیاز (Trophy) جمع کنید و با دوستانتان مسابقه دهید. این ظرفیت گارانتی همیشگی دارد.
- پلاس ظرفیت سوم (فقط آنلاین): قیمتی متوسط دارد. در این مدل، شما حق ندارید اکانت را روی کنسول خود اکتیو کنید. برای بازی کردن حتماً باید اینترنت شما همیشه وصل باشد و بازیها را فقط و فقط روی همان اکانتی که فروشگاه به شما داده است بازی کنید، نه اکانت شخصی خودتان.
۲. پلتفرم ایکس باکس گیم پس (Xbox Game Pass) و راز ظرفیتهای آن
سرویس شرکت مایکروسافت برای دارندگان کنسولهای ایکس باکس و رایانهها، «گیم پس» نام دارد که به بهشت گیمرها معروف است. بزرگترین راز و برگ برنده گیم پس این است که تمام بازیهای ساخت خود مایکروسافت (مثل کال آف دیوتی، فورزا یا فیفا) در همان روز اول انتشار جهانی، بدون هیچ هزینه اضافهای روی این سرویس قرار میگیرند.
مایکروسافت هم اجازه اشتراکگذاری به کاربران میدهد و در ایران گیم پس به صورت ۳ ظرفیت مجزا با این قوانین فروخته میشود:
- گیم پس ظرفیت اول (فقط آفلاین): دقیقاً مثل پلی استیشن، اکانت را وارد میکنید، بازیهای مورد نظرتان را دانلود میکنید و سپس اینترنت کنسول را تا آخر عمرِ آن بازیها قطع میکنید. قیمتی ناچیز دارد اما ریسک قفل شدن آن بالاست.
- گیم پس ظرفیت دوم (ظرفیت هوم – Home): این مدل را در ایکس باکس به نام «ظرفیت هوم» میشناسند. فروشگاه این اکانت را روی کنسول شما روی حالت Home تنظیم میکند. با این کار، شیرِ گیم پس روی کل دستگاه باز میشود. شما وارد اکانت شخصی خودتان میشوید و به صورت کاملاً قانونی، آنلاین یا آفلاین از صدها بازی لذت میبرید و گارانتی تعویض دارد.
- گیم پس ظرفیت سوم (ظرفیت غیر هوم – Non-Home): در این مدل، اکانت روی کنسول هوم نمیشود. شرط بازی این است که اینترنت شما همیشه متصل باشد. شما ابتدا وارد اکانت فروشگاه میشوید، بازی را اجرا میکنید و سپس میتوانید سوییچ کنید روی اکانت شخصی خودتان تا امتیازها برای خودتان ثبت شود، اما به محض قطع شدن اینترنت، بازی قفل میشود.
جدول رادار مقایسه نهایی ظرفیتها در بازار ایران
| ویژگی / دسترسی | ظرفیت اول (آفلاین) | ظرفیت دوم (کامل / هوم) | ظرفیت سوم (آنلاین / غیرهوم) |
| وضعیت قیمت | به شدت ارزان و وسوسهکننده | گرانترین حالت ممکن | قیمت متوسط و اقتصادی |
| نیاز به اینترنت | مطلقاً ممنوع و قطع کامل | هم آنلاین و هم آفلاین | حتماً باید اینترنت همیشه وصل باشد |
| استفاده از اکانت شخصی | بله | بله (بدون هیچ محدودیت) | بله (با ترفند سوییچ اکانت) |
| امکان بازی آنلاین | خیر | بله | بله |
| امنیت و گارانتی | ندارد (ریسک قفل شدن بالا) | دارد (۱۰۰ درصد قانونی) | دارد |
چطور بخریم که سرمان کلاه نرود؟ (چکلیست مچگیری از فروشندهها)
بازار اکانتهای ظرفیتی در ایران به دلیل نبود نظارت مستقیم غربیها، پر از تلههای کلاهبرداری است. قبل از دست به جیب شدن، این ۳ شرط طلایی را چک کنید:
- فرار از کلمه «هک شده یا کرکی»: اگر در کانالهای تلگرام یا پیجهای اینستاگرام دیدید اشتراک پلاس یا گیم پس را با قیمتهای خندهدار و بسیار پایین به نام «هکی» میفروشند، فرار کنید! این اکانتها دزدی هستند و به محض اینکه صاحبان اصلی آنها در خارج از کشور شکایت کنند، سونی یا مایکروسافت کنسول شما را برای همیشه مسدود (Ban) میکنند و دستگاه گرانقیمت شما تبدیل به یک تکه آجر بیارزش میشود.
- خرید فقط از سایتهای دارای اینماد: فقط و فقط از فروشگاههای معتبر وب سایت دارای نماد اعتماد الکترونیک خرید کنید تا در صورت بروز مشکل لایسنس، دستتان به جایی بند باشد.
- درخواست گارانتی تعویض: از فروشنده بپرسید که در صورت خارج شدن اکانت از حالت هوم یا اکتیو، آیا پشتیبانیِ پاسخگو برای فعالسازی مجدد دارد یا خیر.